Element 1. Gedrag als collectief vraagstuk benaderen

Gedrag ontstaat zelden bij één persoon

Wanneer organisaties gedrag willen veranderen, wordt de aandacht vaak al snel op individuen gericht: leiderschap, vaardigheden of persoonlijke ontwikkeling.

Maar gedrag in organisaties ontstaat zelden bij één persoon.

Gedrag ontstaat tussen mensen.

In samenwerking, besluitvorming en afstemming beïnvloeden mensen elkaar voortdurend. Daardoor ontstaan patronen die je vanuit één individu niet goed kunt veranderen.

Gedrag ontstaat in het collectief

In vrijwel ieder team zijn zulke patronen zichtbaar.

Wie neemt het woord en wie blijft stil.

Hoe beslissingen tot stand komen.

Hoe teams omgaan met spanning of verschil van inzicht.

Die dynamiek is zelden situatiegebonden. Dezelfde patronen herhalen zich op verschillende momenten van het werk. Zoals een team iets doet, doet het vaak op meerdere plekken in het werk.

En juist omdat die patronen in het collectief ontstaan, zijn ze vaak sterker dan het gedrag van individuele teamleden. Tegelijk zijn teams zich vaak niet volledig bewust van die patronen, omdat wat dagelijks gebeurt al snel normaal voelt.

Juist daarom is het waardevol om niet alleen naar individuen te kijken, maar naar het team als geheel.

Wat er ontbreekt

Wanneer gedrag vooral individueel wordt benaderd, blijft een belangrijk deel van het systeem buiten beeld.

Het gesprek gaat dan over personen.Terwijl het gedrag dat mensen in hun werk laten zien vaak ontstaat in het collectief.

Juist daar liggen de patronen die vooruitgang versnellen of afremmen.

Wat er verandert wanneer je naar het collectief kijkt

Wanneer teams samen kunnen kijken naar wat er in hun werk gebeurt, ontstaat een ander gesprek.

Niet over wie gelijk heeft.

Maar over wat er tussen mensen ontstaat.

Teams zien dan bijvoorbeeld:

• Hoe besluiten werkelijk tot stand komen

• Waar verantwoordelijkheid blijft liggen

• En hoe men omgaat met spanning of verschil

Juist vanuit dat gezamenlijke inzicht kunnen duurzame veranderingen in gedrag ontstaan.

Omdat gedrag niet meer bij individuen wordt gelegd, maar bij het team als geheel.

De kracht van het collectief

Teams die gedrag als collectief vraagstuk benaderen, bouwen aan iets anders dan individuele verbetering.

Zij ontwikkelen het vermogen om hun eigen teampatronen te herkennen en te veranderen.

Daardoor ontstaat:

• meer stabiliteit in samenwerking

• minder afhankelijkheid van individuele trekkers

• en meer vermogen om als team te blijven leren.

Niet omdat één persoon het gesprek opent.

Maar omdat het team samen kijkt naar wat er gebeurt.

In het grotere geheel

Het benutten van collectieve kracht helpt om gedrag structureel onderdeel van het werk te maken. Niet als individueel ontwikkelvraagstuk, maar als iets dat ontstaat tussen mensen.

Maar zodra gedrag als collectief vraagstuk wordt bekeken, ontstaat vaak een nieuwe vraag.

Wanneer voeren teams eigenlijk het gesprek over hun gedrag?

In veel organisaties gebeurt dat nog vooral wanneer iets schuurt.

Of wanneer iemand het onderwerp opnieuw op tafel legt.

Juist daarom helpt het wanneer dat gesprek een vast ritme krijgt in het werk.

Hoe zo’n ritme ontstaat, lees je in het volgende artikel: Het gesprek over gedrag een ritme geven.